Amaç: Ayak bileği-brakial indeksi (ABİ) periferik arter hastalığı tanısının ve genel aterosklerozun bir göstergesi olarak hizmet eder. Framingham risk skoru (FRS) ise 10 yıllık kardiyovasküler hastalık riskini değerlendirmek için kullanılan onaylanmış ölçümler arasında yer almaktadır. Bu çalışmada aile hekimliği polikliniğimize periyodik sağlık muayenesi için başvuran bireylerde ABİ ve FRS birlikte değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntemler: Bu çalışma 25.06.2013 ile 25.06.2016 tarihleri arasında, herhangi bir amaçla Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran, yaşı 18 ve üzeri 580 hastanın dosyaları geriye dönük şekilde incelenerek gerçekleştirildi. FRS değerlendirmesi bilgisayarda otomatik yöntemle yapıldı. Framingham risk skoru hesaplanırken hem LDL-kolesterol düzeyi hem de total kolesterol değerleri kullanılarak iki farklı sonuç bulunmuştur ve bu sonuçlar ile FRS1 (LDL tabanlı) ve FRS2 (total kolesterol tabanlı) olarak iki farklı risk faktörü oluşturulmuştur. ABİ ortalama bacak sistolik tansiyonunun kol sistolik tansiyonuna bölünmesi ile hesaplandı. Bulgular: Çalışmamıza alınan 580 kişinin %58,3'ü (n=338) kadın, %41,7 'si (n=242) erkekti. ABİ ortalama değeri 1,13±0,10 idi. Katılımcılardan 15 kişide (%2,6) ABİ≤0,97 idi. ABİ ile FRS1 ve FRS2 değerleri arasında istatistiki olarak anlamlı bir ilişki gözlendi (p<0,001, p<0,001). FRS1 ile Vücut Kitle İndeksi (VKİ) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edildi (p=0,002). FRS1 ve FRS2'nin cinsiyete göre karşılaştırılması sonucunda erkeklerde kardiyovasküler riskin kadınlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Sonuç: Çalışmamızda, ABI ≤0,97 olan bireylerde koroner arter hastalığı (KAH) riskinin ABI >0,97 olanlara kıyasla anlamlı düzeyde yüksek olduğu gösterilmiştir. Bu çalışmanın sonuçları, ABİ skorunun FRS ile beraber ülkemizde birinci basamakta periyodik sağlık muayeneleri kapsamında kardiyovasküler riskin değerlendirmesinde maliyet etkin ve etkili bir belirteç olarak kullanılabileceğini göstermiştir.
Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.
Mevlana Tıp Bilimleri 2025, Cilt5, Sayı3 E-ISSN: 2757-976X
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :
Kaynakça
1. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Müdürlüğü. Aile Hekimliği Uygulamasında Önerilen Periyodik Sağlık Muayeneleri ve Tarama Testleri; 2015. Available from: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/kronik-hastaliklar-ve-yasli-sagligi-db/Dokumanlar/Kitaplar/Periyodik_Muayene_Rehberi.pdf. Accessed 2024 Dec 31.
2. Kaplan Ş, Çelik Ş. Koroner kollateral gelişimi ile endotel fonksiyonları arasındaki ilişki. Selçuk Tıp Derg. 2014;30(4):150–2.
3. Onat A, Uğur M, Tuncer M, Ayhan E, Kaya Z, Küçükdurmaz Z, et al. Age at death in the Turkish Adult Risk Factor Study: Temporal trend and regional distribution at 56,700 person-years’ follow-up. Turk Kardiyol Dern Ars. 2009;37:155–60.
4. Demirören N, Akın B, Benli S. Bir aile sağlığı merkezinde yetişkin bireylerde kan basıncı yüksekliğinin ve ilişkili risk faktörlerinin belirlenmesi. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;1(2):34–47.
5. Roth GA, Mensah GA, Johnson CO, Addolorato G, Ammirati E, Baddour LM, et al. Global burden of cardiovascular diseases and risk factors, 1990–2019: Update from the GBD 2019 study. J Am Coll Cardiol. 2020;76:2982–3021. doi:10.1016/j.jacc.2020.11.010.
6. Newman AB, Siscovick DS, Manolio TA, Polak J, Fried LP, Borhani NO, et al. Ankle-arm index as a marker of atherosclerosis in the Cardiovascular Health Study. Circulation. 1993;88:837–45. doi:10.1161/01.CIR.88.3.837.
7. Şatıroğlu Ö, Bostan M, Çiçek Y, Çetin M, Bozkurt M. Periferik arter hastalığı yaygınlığıyla aterosklerotik risk faktörleri arasında ilişki. Selçuk Tıp Derg. 2011;27(4):213–8.
8. Ankle Brachial Index Collaboration. Ankle brachial index combined with Framingham risk score to predict cardiovascular events and mortality: A meta-analysis. JAMA. 2008;300:197–208. doi:10.1001/jama.300.2.197.
9. Miura T, Minamisawa M, Ueki Y, Abe N, Nishimura H, Hashizume N, et al. Impressive predictive value of ankle-brachial index for very long-term outcomes in patients with cardiovascular disease: IMPACT-ABI study. PLoS One. 2017;12:e0177609. doi:10.1371/journal.pone.0177609.
10. Welten GM, Schouten O, Chonchol M, Hoeks SE, Bax JJ, Van Domburg RT, et al. Prognosis of patients with peripheral arterial disease. J Cardiovasc Surg (Torino). 2009;50:109–21.
11. D'Agostino RB Sr, Vasan RS, Pencina MJ, Wolf PA, Cobain M, Massaro JM, Kannel WB. General cardiovascular risk profile for use in primary care: the Framingham Heart Study. Circulation. 2008 Feb 12;117(6):743-53. doi: 10.1161/CIRCULATIONAHA.107.699579.
12. Ouriel K, Zarins CK. Doppler ankle pressure: An evaluation of three methods of expression. Arch Surg. 1982;117(10):1297–300. doi:10.1001/archsurg.1982.01380340051010.
13. Van der Meer IM, Bots ML, Hofman A, del Sol AI, van der Kuip DA, Witteman JC. Predictive value of noninvasive measures of atherosclerosis for incident myocardial infarction: The Rotterdam Study. Circulation. 2004;109:1089–94. doi:10.1161/01.CIR.0000118493.65643.9F.
14. National Cholesterol Education Program (NCEP) Expert Panel on Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults (Adult Treatment Panel III). Third Report of the National Cholesterol Education Program (NCEP) Expert Panel on Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Cholesterol in Adults (Adult Treatment Panel III) final report. Circulation. 2002 Dec 17;106(25):3143-421. PMID: 12485966.
15. James PT, Leach R, Kalamara E, Shayeghi M. The worldwide obesity epidemic. Obes Res. 2001;9 Suppl 4:228S–33S. doi:10.1038/oby.2001.123.
16. Ramos R, Quesada M, Solanas P, Subirana I, Sala J, Vila J, et al. Prevalence of symptomatic and asymptomatic peripheral arterial disease and the value of the ankle-brachial index to stratify cardiovascular risk. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2009;38:305–11. doi:10.1016/j.ejvs.2009.04.029.
17. Peltonen E, Laivuori M, Vakhitov D, Korhonen P, Venermo M, Hakovirta H. The cardiovascular-mortality-based estimate for normal range of the ankle–brachial index (ABI). J Cardiovasc Dev Dis. 2022;9(5):147. doi:10.3390/jcdd9050147.
18. Papamichael CM, Lekakis JP, Stamatelopoulos KS, Papaioannou TG, Alevizaki MK, Cimponeriu AT, et al. Ankle-brachial index as a predictor of the extent of coronary atherosclerosis and cardiovascular events in patients with coronary artery disease. Am J Cardiol. 2000;86:615–8. doi:10.1016/S0002-9149(00)01065-0.
19. Doobay AV, Anand SS. Sensitivity and specificity of the ankle-brachial index to predict future cardiovascular outcomes: A systematic review. Arterioscler Thromb Vasc Biol. 2005;25:1463–9. doi:10.1161/01.ATV.0000178992.05726.5d.
20. Karabay Ö, Karaçelik M, Yıllık L, Tekin N, İriz AB, Kumdereli S, et al. Ischemic peripheral arterial disease: A screening survey. Turk Gogus Kalp Damar Cerrahisi Derg. 2012;20:450–7.
21. Çelik HH, Kutlu R, Çivi S. Is ankle brachial index and Framingham risk score a predictor of cardiovascular diseases in people aged ≥50 years? Turk J Geriatr. 2013;16(2):142–9.
22. Criqui MH, Vargas V, Denenberg JO, Ho E, Allison M, Langer RD, et al. Ethnicity and peripheral arterial disease: The San Diego Population Study. Circulation. 2005;112(17):2703–7. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.105.542290.
23. Tsai WC, Lee WH, Chen YC, et al. Combination of low ankle-brachial index and high ankle-brachial index difference for mortality prediction. Hypertens Res. 2021;44:850–7. doi:10.1038/s41440-021-00636-y.
24. Sözmen K, Ünal B. Prevalence of low ankle-brachial index and relationship with cardiovascular risk factors in a Western urban population in Turkey. Angiology. 2014;65(1):43–50. doi:10.1177/0003319712463848.
25. Velescu A, Clara A, Peñafiel J, Ramos R, Marti R, Grau M, et al. Adding low ankle brachial index to classical risk factors improves the prediction of major cardiovascular events: The REGICOR study. Atherosclerosis. 2015;241(2):357–63. doi:10.1016/j.atherosclerosis.2015.05.017.
26. Tanaka S, Kaneko H, Kano H, Matsuno S, Suzuki S, Takai H, et al. The predictive value of the borderline ankle-brachial index for long-term clinical outcomes: An observational cohort study. Atherosclerosis. 2016;250:69–76. doi:10.1016/j.atherosclerosis.2016.05.014.
27. O’Hare AM, Katz R, Shlipak MG, Cushman M, Newman AB. Mortality and cardiovascular risk across the ankle-arm index spectrum: Results from the Cardiovascular Health Study. Circulation. 2006;113:388–93. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.105.580308.
28. Noel SE, Cornell DJ, Zhang X, Mirochnick JC, Mattei J, Falcon LM, et al. Patterns of change in cardiovascular risk assessments and ankle brachial index among Puerto Rican adults. PLoS One. 2021;16(1):e0245236. doi:10.1371/journal.pone.0245236.
29. Gašparini D, Zuljani A, Wensveen FM, Turk Wensveen T. A cross-sectional study in type 2 diabetes patients reveals that elevated pulse wave velocity predicts asymptomatic peripheral arterial disease associated with age and diabetes duration. Int J Cardiol Heart Vasc. 2023 Nov 26;49:101308. doi: 10.1016/j.ijcha.2023.101308.