Mevlana Tıp Bilimleri Son Sayı

Amaç: Bu çalışmada, kliniğimizde son 11 yılda Wilson hastalığı tanısı alan çocuk hastaların demografik özellikleri, klinik bulguları, laboratuvar–histopatolojik verileri, uygulanan tedavilerin sunulması amaçlanmıştır. Yöntem: Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji Bilim Dalı’nda 1 Eylül 2012–1 Ocak 2023 tarihleri arasında Wilson hastalığı tanısı alan 19 pediatrik olgu retrospektif olarak incelendi. Hastaların klinik, biyokimyasal, radyolojik ve histopatolojik bulguları kaydedildi, tanı aşamasında Ferenci skoru temel alındı. Bulgular: Hastaların %57,8’i erkek olup ortalama tanı yaşı 8,84 ± 3,64 yıl idi. En sık başvuru nedeni tesadüfen saptanan transaminaz yüksekliğiydi ve olguların %78,9’u hepatik formda izlendi. Fizik muayenede en sık bulgu hepatomegali (%52,6) oldu. Kayser–Fleischer halkası %31,5, nörolojik bulgular %15,7 oranında görüldü. Ortalama serum serüloplazmin düzeyi 8,47 ± 8,06 mg/dL, 24 saat idrar bakır atılımı 468,42 ± 562,87 µg idi. Karaciğer kuru doku bakır düzeyi (n=16) ortalama 797,63 ± 527,08 µg/g bulundu. On hastada genetik doğrulama yapıldı; üç hastada D-penisilamin ilişkili hematolojik yan etkiler nedeniyle tedavi değiştirildi ve bir olguya karaciğer nakli uygulandı. Sonuç: Pediatrik Wilson hastalığı geniş klinik çeşitlilik göstermekle birlikte çoğunlukla hepatik tutulumla seyreder. Düşük serüloplazmin, artmış idrar bakır atılımı ve karaciğer bakır birikimi tanıda yol göstericidir; Ferenci skoru yüksek tanısal güvenilirlik sağlamaktadır. Erken tanı ve tedavi hastalık seyrini olumlu etkiler.

Amaç: Bu çalışma, dinamik meme Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG)’ nin marker yerleştirilmiş lokal ileri meme kanserlerinde neoadjuvan kemoterapi (NAKT) sonrası, patolojik tam yanıtı (pTY) öngörebilme yeteneğini araştırmış olup MRG bulgularını altın standart olan post-operatif patolojiyle karşılaştırmıştır. Yöntemler: Ultrasonografi eşliğinde işaretleyici yerleştirilen 85 meme kitlesine sahip 71 NAKT hastasının, 2020-2023 yılları arasındaki Dinamik Kontrastlı Meme MRG incelemeleri retrospektif olarak değerlendirildi. Patoloji sonuçlarına kör iki radyolog tarafından, RECIST 1.1 kriterleri kullanılarak, MRG’de radyolojik yanıt (rY) değerlendirildi. Patolojik değerlendirmede pTY, invaziv karsinom yokluğu olarak tanımlandı. İstatistiksel analizde Kappa, sensitivite, spesifite, PPV ve NPV hesaplandı. Bulgular: NAKT sonrası MRG’de %52,9 oranında radyolojik tam yanıt (rTY) saptanırken, patolojik olarak %45,2 oranında pTY doğrulandı. rY ile pY arasında güçlü uyum gözlendi (p <0,001, ĸ = 0,740). MRG’nin tanısal performansı %80 sensitivite, %94,7 spesifite, %95 pozitif prediktif değer (PPV) ve %80 negatif prediktif değer (NPV) sağladı. Yanlış negatifler; mikroskobik tümörler, docetaxel etkileri, artefaktlar, düşük histolojik derece ve luminal alt tip ile ilişkiliydi. Yanlış pozitifler ise HER2 pozitifliği, granülasyon ve fibrozis ile bağlantılıydı. Sonuç: MRG, marker yerleştirilen meme kanserlerinde NAKT sonrası patolojik yanıt ile yüksek spesifite sergileyerek etkin bir şekilde korele olmaktadır. MRG ile tam yanıt elde eden hastalarda pTY, cerrahi olmaksızın vakum destekli biyopsiyle doğrulanabilir; ancak bunun için daha büyük ve uzun dönem çalışmalara ihtiyaç vardır.

Amaç:Metabolik sendrom(MetS), kronik inflamasyon, bağışıklık fonksiyonu ve beslenme durumu ile ilişkilidir. C-reaktif protein-albümin-lenfosit(CALLY) indeksi çeşitli kanserlerde ve kardiyovasküler hastalıklarda prognostik değeri olabilecek yeni bir indekstir. Magnezyum(Mg), glukoz metabolizmasında rol oynayan pek çok enzimin çalışmasını etkiler. Kalsiyum(Ca) ise hipertansiyon ve obezitede kilit rol oynar. Bu çalışmada, metabolik sendromun serum Mg/Ca oranı ve CALLY indeksi ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntemler:Bu çalışma Karaman Merkez 56 Nolu Aile Hekimliği Birimine 1 Nisan 2023 ve 1 Nisan 2025 tarihleri arasında başvurmuş 18 yaşından büyük bireylerde retrospektif olarak yapılmıştır. Yaş, cinsiyet, sigara kullanımı, kan basıncı değerleri, boy, kilo, bel çevresi değerlendirilmeye alınmıştır. Ayrıca laboratuvar sonuçlarından açlık serum Mg, Ca, Hemoglobin A1c(HbA1c), düşük yoğunluklu lipoprotein(low-density lipoprotein,LDL), yüksek yoğunluklu lipoprotein(high-density lipoprotein,HDL), total kolesterol, trigliserid, kan glikozu, insülin, albümin, C-reaktif protein(CRP) düzeyi ve lenfosit sayısı değerlendirilmiştir. Formüller ile Vücut kitle indeksi(VKİ), Homeostasis Model Assessment(HOMA) ve CALLY indeksi hesaplanmıştır. MetS tanısı için Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği’nin önerdiği MetS tanı kriterleri kullanılmıştır. Uygun istatistiksel yöntemler ile analiz yapılmıştır. Bulgular:Çalışmaya katılan 750 kişinin %24,5’inde(n=184) MetS tespit edildi. MetS olanlarda Mg/Ca oranı daha düşük bulundu. Ancak istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmedi. CALLY indeksi ise anlamlı olarak daha düşük tespit edildi. CALLY indeksinin metabolik sendromu ayırt etmedeki gücü zayıf düzeyde olmakla birlikte istatistiksel olarak anlamlı saptandı. Ayrıca CALLY indeksindeki her bir birim düşüş için MetS riskinin 1,05 kat arttığı tespit edildi. Sonuç:Elde edilen veriler CALLY indeksinin MetS gelişme riski yüksek bireylerin belirlenmesinde ek değer sağlayabileceğini göstermektedir. Ancak biyobelirteç özelliğini tam olarak belirleyebilmek için geniş çaplı randomize çalışmalara ihtiyaç vardır.

Amaç: Bu araştırma, kapalı psikiyatri servislerinde görev yapan erkek hemşirelerin şefkat yorgunluğu deneyimlerini inceleyerek bu olgunun bireysel, ilişkisel ve kurumsal belirleyicilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma, mesleki uygulamalar sırasında karşılaşılan etik ikilemleri ve mesleki zorlukları toplumsal cinsiyet temelli rol beklentileri bağlamında ele almakta; bu deneyimlerin profesyonel kimlik, bakım ilişkileri ve çalışma ortamı üzerindeki yansımalarını değerlendirmektedir. Ayrıca araştırma, psikiyatri hemşireliğinde duygusal dayanıklılığı ve öz-şefkat farkındalığını güçlendiren etmenleri belirleyerek kurum temelli destek stratejilerine katkı sunmayı hedeflemektedir. Yöntem: Araştırma, nitel araştırma yöntemiyle yürütülmüş. Çalışma grubu, bir devlet hastanesinin kapalı psikiyatri servisinde görev yapan 10 erkek hemşireden oluşmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmış, tümevarımsal tematik analizle değerlendirilmiştir. Kodlama iki araştırmacı tarafından bağımsız yapılmış, temalar üzerinde fikir birliği sağlanmıştır. Bulgular: Analiz sonucunda dört ana tema belirlenmiştir: şefkat yorgunluğunun kaynakları, duygusal yük ve tepkiler, etik duyarlılık ve profesyonel sınırların korunması ile öz-şefkat ve duygusal iyileşme çabaları. Bulgular, şefkat yorgunluğunun yalnızca bireysel bir tükenmişlik değil, duygusal emek, etik ikilemler ve kurumsal stresörlerin etkileşimiyle gelişen bir süreç olduğunu göstermiştir. Sürece etki eden koruyucu faktörler öz-şefkat ve ekip desteği olarak belirlenmiştir. Katılımcı ifadeleri, erkek hemşirelerin güvenlik, kriz yönetimi, fiziksel müdahale gibi alanlarda daha fazla sorumluluk üstlenmeleri nedeniyle özgün stresörlerle karşılaştıklarını ve bunun deneyimi biçimlendirdiğini ortaya koymuştur. Sonuç: Psikiyatri hemşirelerinde şefkat yorgunluğu, empati, etik sorumluluk ve kurumsal dinamiklerin kesişiminde ortaya çıkan karmaşık bir olgudur. Erkek hemşirelerin özgün deneyimlerine odaklanan bu çalışma, duygusal dayanıklılığı destekleyen süpervizyon uygulamalarıyla kurumsal destek politikalarına işaret etmektedir. Bulgular, bireysel farkındalığı artırmaya yönelik psikoeğitim ve öz-şefkat temelli yaklaşımların yanında kurum düzeyinde destekleyici önleme programlarının geliştirilmesinin yararlı olabileceğini düşündürmektedir.

Amaç Açık kalp ameliyatı yapılan hastaların taburculuk sonrası ilk altı haftada görülebilen semptom ve bulgularının yaş, cinsiyet, ve operasyon tipi ile ilişkisinin araştırılması, ek olarak semptom ve bulguların sıklığı, ortaya çıkma zamanları ve çoklu uyumunun analizi amaçlandı. Metot Temmuz 2023-Kasım 2023 ​​arasında kalp ameliyatı geçiren 160 hastanın taburculuk sonrası ilk 6 haftadaki şikayetleri ve başlangıç ​​zamanları prospektif olarak incelendi. Bulgular Ensık semptom ve bulgular; sırasıyla, uyku bozukluğu %45.6, dispne %37.5, göğüs ağrısı %33.1, kol ve omuz ağrısı %32.5 idi. En az görülenler ise sternum dehissensi %6.8 ve fiziksel aktivite kısıtlılığı %6.2 oldu. Yara yeri enfeksiyonu, kadınların %43’ünde erkeklerin %21’inde görüldü(p:0,004). Uyku bozukluğu, kadınların %56’sında erkeklerin %40’ında saptandı (p:0,05). Anksiyete, izole kapak ameliyatında (p:0,02), bacak ağrısı CABG’de (p:0,03) sıktı. Dispne (p:0,01), cinsel aktivite bozulması (p:0,03) ve kol-omuz ağrısı (p:0,08) yaşla değişkenlik gösterdi. Şikayetlerin ortalama başlama zamanı: dispne, göğüs ağrısı, bacak ağrısı, kol ve omuz ağrısı, anksiyete, uyku ve beslenme bozukluğunun 1. hafta, fiziksel aktivite kısıtlılığı, yara enfeksiyonu gastrointestinal ve nöropsikolojik şikayetler 2. hafta, sternum dehissensinin 4. hafta ve cinsel aktivite bozukluğunun 6. hafta başladığı saptandı. Çoklu uyum analizinde; anksiyete, nöropsikolojik şikayetler ve gastrointestinal şikayetler birliktelik gösterdi. Yine, çoklu uyum analizinde ağrı, uyku bozukluğu, dispne ve yara enfeksiyonun diğer değişkenlerden ayrıştığı görüldü. Sonuç Açık kalp ameliyatı taburculuğu sonrası görülen şikayetler, cinsiyet, operasyon türü ve yaş ile ilişkili olarak değişmektedir. En erken bulgu anksiyete iken, en geç şikayet cinsel aktivite bozukluğu oldu. Anksiyete, nöropsikolojik ve gastrointestinal şikayetler birliktelik gösterdi. Bir diğer birliktelik gösteren şikayet grubu ağrı, uyku bozukluğu dispne ve yara enfeksiyonu idi.

Yapay zeka (YZ) ve giyilebilir teknolojilerin sağlık alanına entegrasyonu, hasta takibinde devrim niteliğinde ilerlemelere yol açmış ve özellikle ürolojik hastalıkların tanı ve izleminde yeni bir dönem başlatmıştır. Bu teknolojiler sayesinde mesane fonksiyonlarının sürekli, non-invaziv ve hasta konforunu bozmadan izlenmesi mümkün hale gelmiştir. Üriner inkontinens, nörojen mesane, benign prostat hiperplazisi ve mesane çıkım obstrüksiyonu gibi birçok yaygın üriner sistem hastalığında, geleneksel yöntemler kesintisiz izleme olanağı sunmamakta ve hasta konforunu olumsuz etkilemektedir. Bu derlemede, YZ ile entegre çalışan giyilebilir sistemlerin teknik altyapıları, klinik uygulama alanları, doğruluk düzeyleri, avantajları ve sınırlılıkları detaylı biçimde değerlendirilmiştir. Günümüzde ultrason, mikrodalga, elektriksel biyoimpedans, kapasitif sensörler, yakın kızılötesi spektroskopi (NIRS), elektromiyografi (EMG) ve optik sensörler gibi çeşitli teknolojilere dayalı sistemler geliştirilmektedir. Bu sistemlerin YZ algoritmaları ile entegrasyonu sayesinde mesane dolum düzeyi, boşalma zamanı ve fonksiyonel kapasite gibi veriler yüksek doğrulukla ve gerçek zamanlı olarak elde edilebilmektedir. Bu çalışmada son 10 yılda yayımlanmış çalışmalar sistematik olarak taranmış, cihazlar klinik etkinlik, uygulama alanı, kullanıcı dostu tasarım, hasta güvenliği ve ticari erişilebilirlik yönünden karşılaştırılmıştır. Ultrason tabanlı cihazlar en çok geliştirilen ve pazara sunulan teknolojiler arasında öne çıkmaktadır. Mikrodalga ve biyoimpedans yöntemleri ise halen deneysel aşamada olup daha fazla validasyon gerektirmektedir. YZ’nin veri analiz kabiliyeti, bu cihazların klinik karar destek sistemleriyle entegrasyonunu güçlendirmekte, bireyselleştirilmiş tedaviye katkı sağlamaktadır. Bununla birlikte, bu cihazların rutin klinik kullanıma geçebilmesi için yaşlı, çocuk ve özel hasta gruplarında daha fazla prospektif ve randomize klinik çalışmaya ihtiyaç vardır. Ultrason temelli cihazların klinik uygulamaya en yakın adaylar olduğu görülürken, mikrodalga ve biyoimpedans sistemlerinin daha fazla validasyon çalışmasına ihtiyaç duyduğu sonucuna varılmıştır. YZ’nin veri analizindeki gücü, bu cihazların klinik karar destek sistemlerine entegrasyonunu mümkün kılmakta ve bireyselleştirilmiş tedavi olanaklarını artırmaktadır. Ancak bu sistemlerin yaygın klinik kullanımı için çocuk, yaşlı ve özel hasta gruplarında ileri düzey randomize çalışmalar gerekmektedir.

Ciddi sosyal sorun haline gelen, konjenital diürnal inkontinansa (KDİ) neden olan, geç başvuran kızda; ayrı kılıfta seyreden sağ ektopik üreteri (EÜ) ve sağ çift toplayıcı sistemi (ÇTS) olan nadir bir olguyu sunmaktayız. 14 yaşındaki kız, üriner inkontinansı ve tekrarlayan üriner sistem infeksiyonu nedeniyle değerlendirildi. Zaman zaman sağ böğründe analjeziklere cevap veren bıçak saplanır gibi ağrısı ve doğuştan beri olan diürnal inkontinansı olan hastanın, her tuvalete gidişten 5 dakika sonra iç çamaşırı idrar kaçırma nedeniyle ıslanmaktadır. Çeşitli sağlık kurumlarına başvuran hastaya bazı tetkikler yapılarak; Hydroxyzine HCl, imipramin hidroklorür, Sertralin hidroklorür, desmopressin; oxybutinin HCL verilmiş ve hiç yararı olmamış. Hastaya renal ultrasonografi (USG), sistoskopi, voiding ssitoüretrografi (VSUG), ürodinami, magnetik rezonanas ürografi (MRÜ) ve merkaptoasetiltriglisin (MAG)-3 yapılarak üretraya açılan sağ ektopik üreter ve sağ çift toplayıcı sistem tanısı konuldu. Pfannenstiel kesi ve retroperitoneal girişimle gerçekleştirilen operasyonda; sağ ektopik üreter, normal sağ üreterin ½ üst sınırında ortaya konularak üretraya kadar diseke edildi. Ektopik üreter, üretra sınırında ayrılarak üretra onarıldı. Sağ böbrek üst polünü drene eden ektopik üreter ve alt polünü drene eden normal üreter, alınarak PAQUIN prosedürü ile yan yana üreteroneosistostomi yapıldı. Postoperatif 6. Ayda yapılan kontrol VSUG’de vezikoüreteral reflü saptanmadı. Postoperatif kontrolleri yapılan 14 yaşındaki hastada; üriner kontinans gerçekleşti, yaşam kalitesi yükseldi ve normal böbrek fonksiyonları gözlendi. Konjenital diürnal inkontinans ile başvuran çocuk ve adolesanların ayırıcı tanısında, medikal tedavi ve konservatif yaklaşımlara cevap veren mesane disfonksiyonlarının yanında ektopik üreterler de düşünülmelidir.